[ direct naar onze website ]

- Nieuwsbrief Voorjaar 2026 -

Inhoud:‍

Deel deze nieuwsbrief s.v.p. met vrienden, kenissen, familie en collega's

Activiteiten en Programma's op Eetbaar Park

zo 29 mrt - introductie - Verdiepingsweek in de Dordogne
vr 03 apr - instroomdag - Permacultuur Jaaropleiding 2026
wo 15 apr - info - Welkom nieuwe medewerkers Eetbaar Park
za 18 apr - workshop - Zelf Composteren
za 18 apr - intro - Rondleiding Eetbaar Park
wo 22 apr - intro - Basiscursus Permacultuur
wo 29 apr - markt - Schapenscheerdersfestival en plantjesmarkt
vr 15 mei - start - Basiscursus Permacultuur
za 23 mei - workshop - Kruidenremedies 1: EHBO kruiden
za 23 mei - start - Verdiepingsweek in de Dordogne
za 11 jul - workshop - Kruidenremedies 2 - maak je eigen apotheek

Wat ga jij oogsten dit jaar?

Op Eetbaar Park zijn we benieuwd wat het de komende seizoenen gaat worden. Oogsten we zelf of doen de parkieten, de duiven en de slakken het voor ons? Hoe grillig zal het weer zijn en hoe blijken we er op voorbereid te zijn geweest.
 

HONGER NAAR IETS ECHTS

Bezoekers aan Eetbaar Park, en dat kunnen medewerkers zijn, cursisten en passanten, delen vaak hub zorg met betrekking tot de status van de Natuur, de kwaliteit van ons voedsel, de ontwikkelingen in onze samenleving en de toekomst voor onze kinderen. Ze delen zorg maar ook hoop. Ze delen hun zoektocht naar een ander bestaan, een andere leefwijze en war daar essentieel in is. Ze willen alles loslaten en nalaten dat niet beantwoord aan wat wezenlijk is in ons leven. Ze hebben een enorme honger net wat ECHT is. 
De schijn van een stukje speciale chocola zonder welk je leven niet vervullend is, de verzorgende crème uit een potje zonder welke je uitdroogt, het bankstel zonder welke je leven miserabel is, de aanbieding die het leven zeer noodzakelijk nog goedkoper maakt, het wasmiddel dat de reuk in je kleren overtreft met geur, het koekje dat gelukzaligheid garandeert, de baan die je meesleurt de enig mogelijke toekomst in: die van innovatie...
Steeds meer mensen - is mijn indruk - hebben genoeg van dat alsmaar meer-meer en sneller-sneller. Ze voelen dat die wereld wringt, schuurt en knelt. En het verlangen naar wat wel bij hen past, bij ze hoort, groeit en groeit. Ze ervaren een enorme honger naar wat ECHT is, waarachtig, rechtvaardig en essentieel.
In de drie ethische principes van Permacultuur kun je dat ook terugvinden. Het zien, ervaren en leggen van verbanden en samenhang horen daar ook bij. Het begrijpen, herkennen en erkennen van universele wetten en natuurlijke principes kunnen ons een heel eind verder brengen in ons leven. We zoeken en vinden de menselijke maat.
Zo bouwen zij en wij aan onze rechtvaardige, duurzame toekomst en vergeten daarbij niet dat we in het heden leven. De beslissingen die we NU nemen, de handelingen die we Nu doen of laten, bepalen (mede) de toekomst. Het loslaten of achterwege laten van wat niet (meer) bij ons en bij onze levend aarde hoort, hoort daar ook bij.
We krijgen volop oefenmateriaal aangereikt: de steeds heftiger wordende weersextremen zullen wereldwijd veel oogsten beïnvloeden en er zal honger zijn. Maar door onze zoektocht naar wat 'echt' is zullen we weten te navigeren langs de klippen en de kloven op ons pad. 
Zelf voedsel produceren, echte voeding dus, is wat kan helpen. En met ons cursusaanbod en met de ervarings-/leerplek Eetbaar Park proberen we dat te ondersteunen. Kijk eens naar wat er in deze nieuwsbrief voor jou bij is.

Menno Swaak
Permacultuurcentrum Den Haag

JAAROPLEIDING en WORKSHOPS

Permacultuur Jaaropleiding 2026
Vrijdag 6 maart startte er weer een nieuwe Jaaropleiding, de tweede die door ons DocentenTeam gegeven wordt. Met 11 deelnemers goed gevuld, maar we hebben er graag 14. Dus er zijn nog enkele plekjes en daartoe hebben we een instroomdag georganiseerd op vrijdag 3 april. Een beetje in sneltreinvaart krijg je de materie van de eerste cursusdag zodat je aan kunt sluiten. Kijk eens naar de uitgebreide informatie op de website.

Enige Urgentie
Wie de opleidingen en workshops van Taco Blom heeft meegemaakt kan het bijna niet ontgaan zijn. Hij geeft al jaren dat onze voedselzekerheid (naast voedselkwaliteit) sterk onder druk staat. Door alle mondiale ontwikkelingen krijgen we een steeds duidelijker beeld van wat ons te doen staat. En dat is onze kennis van en ervaring met een toekomstbestendige voedselproductie vergroten en versterken. Er is een programma in voorbereiding voor na de zomer: Een voedselbossysteem en hoe dat verder te brengen. Ook onderstaande activiteiten is daarvoor bedoeld.

Verdiepingsweek in de Dordogne (Frankrijk)
Voor wie stevig aan de slag met een professioneel permacultuurproject krijgt in deze week handvatten en ervaring, die weleens zeer nuttig kunnen blijken te zijn. Onder 'Wetenswaardigheden' is een bericht dat Taco op LinkedIn plaatste.
Er is een introductie-avond op Eetbaar Park die ook online te volgen is.

Workshops
Dan zijn er nog workshops van Suzanne Luppens: 'Kruidenremedies 1 en 2' en Menno Swaak geeft z'n 'Zelf Composteren'.
Voor verderop in het seizoen zijn we ook al weer nieuwe activiteiten aan het ontwikkelen, zoals de Basiscursus Permacultuur van Rutger Spoelstra die op drie verschillende tuinen plaatsvindt.
Er komt een speciale middag waarop Eetbaar Park nieuwe vrijwillige medewerkers wil welkom heten. Er komt een Voorjaarsmarkt, een of meer Rondleidingen en de Tuinwerkdagen op Eetbaar Park.
Kijk eens naar de uitgebreide informatie op de website.
In het overzicht hieronder vindt je de datums met ook directe links naar de corresponderende webpagina's.

Kom ondertussen gewoon eens langs op een van die Tuinwerkdagen. 

Naar TOP 

Verdiepingsweek in de Dordogne

We organiseren van 23 t/m 29 mei 2026 een Permacultuur verdiepingsweek bij een jong project (sinds begin 2024) vlakbij Le Bugue in de Dordogne, Frankrijk!

Verrijk je praktische en theoretische kennis en je manier van denken over je eigen (eco)systeem.

We gaan samen de stappen doorlopen om een perceel echt te snappen:
Observeren vanuit permacultuur, doel stellen (of aanpassen), stappenplan maken, uitvoeren (en evalueren: weer terug naar observeren).
Je leert in de praktijk een land in kaart te brengen, een veerkrachtig systeem op te zetten en aan te planten, hoe om te gaan met water, en meer – met oog op meer klimaatadaptief zelfvoorzienend te worden. We gaan ook andere, oudere projecten bezoeken.

€ 1195,- inbegrepen het programma, gezonde, versbereide warme lunches, koffie en thee. En een keer gezamelijk uit eten in een restaurant met eten bereid van lokale producten.

Er is een  introductie-avond op zondag 29 maart vanaf 19.00 uur op Eetbaar Park (ook online te volgen) [ aanmelden ]

Voor meer info over de verdipengsweek,
zie: [Verdiepingsweek Dordogne]
‍

Eetbaar Park‍ Zuiderpark in lentetooi

Deze foto is van vorig jaar maar laat zien hoe het er over twee maanden is. 
Of er dit jaar weer zoveel bloesems (dus appels) zijn, is nog even de vraag.  
Je kunt dat al het jaar ervoor zien aan het aantal bloemknoppen die gevormd worden en dat zijn er dus nu weinig. Een mager fruitjaar waarschijnlijk dus.
We zijn van plan om de gezondheid van onze fruit- en notenbomen te optimaliseren. Juist en vooral om te werken aan voedselzekerheid. 
Op de 'Welkom nieuwe medewerkers Eetbaar Park' bijeenkomst gaan we hier nader op in.

Berkensap tappen‍ op het Medicinaal Voedselbosje

Je zou maar in een land wonen waar de lente niet bestond. Nooit die tintelende dagen van fris en zonnig tegelijkertijd, geen nieuwe lentegeluiden en -geuren in de lucht, niet de opeenvolging van bomen, bloesem en planten die uitlopen, opkomen en bloeien.
Hier hebben we dat gelukkig wel. Verwachtingsvol observeren we wekelijks wat in de medicinale tuin (opnieuw) naar boven en tevoorschijn komt. 
[ Lees het hele bericht... ]

Naar TOP 

WETENSWAARDIGHEDEN

Het gaat me niet alleen om wat goed is te weten maar ook wat goed is om te onderzoeken. Ik kan het niet laten om af een toe een praatprogramma op televisie (deels) te volgen. Wat me opvalt dat daar weinig beweging, weinig ontwikkeling is waar te nemen in besef van wat er echt speelt in de wereld. Soms komt er een gastspreker langs die vanuit ervaring of onderzoek vertelt over bv dat onze bestrijdingsmiddelen in de land- en tuinbouw ziekten veroorzaken bij de mens. ..

Soils2guts - Proef je tuin!

Ontdek de smaak van gezonde bodem en verbind tuin, voeding en gezondheid

InclusiGardens e-Toolkit

Ontdek hoe makkelijk en lonend duurzaam stedelijk tuinieren kan zijn met de InclusiGardens e-Toolkit! Deze uitgebreide bron is ontworpen om micro-tuinieren voor iedereen toegankelijk te maken en biedt stapsgewijze begeleiding en praktische ideeën voor het creëren en onderhouden van bloeiende groene ruimtes. Of je nu een zonnige vensterbank, een klein balkon of toegang tot een gemeenschappelijk perceel hebt, de e-Toolkit biedt de kennis en inspiratie om je eigen voedsel te verbouwen en in contact te komen met anderen door milieuvriendelijke tuinpraktijken.  [ Open Nu ]

Taco Blom op Linkedin

Snap jij de theorie van permacultuur maar is toepassing in de praktijk een struikelblok?

De stap van theorie naar praktijk is lastig, blijkt vaak: 

⚠️ Men doet te snel, te veel (met te weinig kennis om de ontwikkelingen bij te kunnen benen)

⚠️ Een plan wordt gekopieerd van één situatie naar een totaal andere situatie, want "het werkte" (of wordt als pseudo-wondermiddel te onpas voorgesteld)

⚠️ Er wordt enkel één aspect gedaan waar men al bekend mee is (wat dan al snel 100% van de tijd inneemt)

⚠️ Er wordt uitgesteld... en dan afgesteld.

Dit is allemaal te begrijpen... maar erg jammer, en ook vermijdelijk. Dit kan komen door gebrek aan ervaring of zelfvertrouwen over de praktijk. 

Begrijpen wat hieraan ten grondslag ligt, kan jaren aan fouten schelen om zo weloverwogen met een toepassende projectstrategie aan de slag te gaan. 

Wij zelf ondersteunen hierin met o.a. een verdiepingsweek op 23-29 Mei, op ons project vlakbij Le Bugue in Dordogne, Frankrijk. We doorlopen dan samen de fundamentele stappen van je perceel te observeren, intekenen en uitzetten, waterbehoeften te snappen en te anticiperen, plantengemeenschappen te kiezen en uit te planten, en het klimaatadaptief zelfvoorzienend te maken. 

We gaan ook langs bij de projecten van Bas (oud-permacultuur docent) en Marieke (permacultuur docent & bekend van de Voedselboscast), om een vollediger beeld te vormen.

Waarvan zou jij de praktijk samen willen uitdiepen? 

ALARM: Snoeitips Duurzaam Den Haag

In de nieuwsbrief van Duurzaam Den Haag kwam ik het volgende bericht tegen: "Heb jij een fruitboom? Snoei 'm in het voorjaar. Een fruitboom snoei je het beste in het voorjaar."
Onze reactie: Snoei je fruitboom niet! Nooit, tenzij daar dwingende redenen voor zijn. En snoei ze zeker niet volgens de aanwijzingen op de site van Duurzaam Den Haag. 
Voor wie overweegt fruitbomen te gaan aanplanten: zorg dat je de juiste keuze maakt. Dat wil zeggen dat je weet hoe groot je wordt. Dan hoef je niet te snoeien dan hoef je je huis niet te verplaatsen als ie te groot blijkt te worden. 

Nu Zaaien

Van de website van De Bolster: "De lente is officieel begonnen. Omdat de bodem in je moestuin vaak al voldoende is opgewarmd, is april een uitstekende maand voor het zaaien van allerlei groenten en kruiden. Een beetje warme lucht en af en toe een voorjaarsbui vormen eigenlijk de ideale omstandigheden voor allerlei gewassen om te groeien in je tuin. In april kan het weer soms zomaar omslaan naar heel veel regen. Kies altijd een droge dag uit om te zaaien.

ZAAIEN VOOR BUITENTEELT
In april kun je echt heerlijk moestuinieren. Bekijk hier welke gewassen in april geschikt zijn om te zaaien voor de buitenteelt.
Blad- en stengelgewassen
Voorzaaien: Bleekselderij, Sla en Nieuw-Zeelandse spinazie.
Rechtstreeks zaaien: Bosui, Mesclun 'Puur Sla', Raapsteel, Rucola, Snijbiet, Spinazie 'Vroeg Reuzenblad', Stengelui, Tuinkers en Tuinmelde.
Koolgewassen
Voorzaaien: Boerenkool, Broccoli, Chinese kool, Koolrabi, Rode kool, Spitskool en Spruitkool.
Peulvruchten
Rechtstreeks zaaien: Doperwt, Kapucijner, Peul en Tuinboon.
Vruchtgewassen
Voorzaaien: Aubergine, Augurk, Paprika, Peper, Pompoen 'Butternut', Suikermais, Popcornmais, Tomaat en Watermeloen.
Wortel- en knolgewassen
Voorzaaien: Knolselderij, Knolvenkel 'Perfection' en Koolraap.
Rechtstreeks zaaien: Biet, Bosui, Kliswortel, Meiraap, Pastinaak, Radijs, Schorseneer, Stengelui, Ui, Wortel en Wortelpeterselie.
Kruiden
Voorzaaien: Basilicum, Kaneelbasilicum, Peterselie, Salie en Tijm.
Rechtstreeks zaaien: Anijs, Chinese bieslook, Citroenmelisse, Dille, Fenegriek, Hyssop, Karwij, Kervel, Komkommerkruid, Koriander, Lavas, Peterselie, Salie, Snijselderij en Bloedzuring.
Bloemen
Rechtstreeks zaaien: verschillende soorten eenjarige en meerjarige bloemen.
Bloemenmengsels
Rechtstreeks zaaien: verschillende soorten bloemenmengsels.
Groenbemesters
Rechtstreeks zaaien: Blauwe lupine, Gele mosterd, Inkarnaatklaver, Japanse Haver, Phacelia en Serradelle.

ZAAIEN VOOR KASTEELT
Ook in deze lentemaand kun je weer gewassen zaaien in kas en tunnel. Bekijk hier welke dit zijn.
Blad- en stengelgewassen
Voorzaaien: Groenselderij en Sla.
Rechtstreeks zaaien: Bladmosterd, Kardoen, Mesclun, Paksoi, Zomerpostelein, Rucola, Tatsoi en Tuinkers.
Vruchtgewassen
Voorzaaien: Aubergine, Augurk, Courgette, Komkommer, Paprika, Peper, Tomaat en Watermeloen.
Wortel- en knolgewassen
Voorzaaien: Knolvenkel.
Rechtstreeks zaaien: Meiraap, Radijs en Wortelpeterselie. 

Aanvullende informatie. De Bolster biedt ook F1 zaden aan. Die bevelen we niet aan voor jullie tuinen. F1 zaden zijn niet zaadvast en ze zijn ontwikkeld voor de beroepsteelt gericht op uniforme formaten en gelijktijdige oogsttijd. Niet-F1 zaden geven meer diversiteit in oogstmoment.
Naast De Bolster is er een prima aanbod van Bingenheimer Saatgut, die ook Demeter kwaliteit. Er zijn meer goede biologische zaadleveranciers.
Op Eetbaar Park zijn die van De Bolster te koop.

PERMACULTUUR BOEKEN COLLECTIE

PERMACULTUUR BOEKEN COLLECTIE‍

Hieronder een greep uit de uitgebreide voorraad Engelse en Nederlandse boeken op het terrein van Permacultuur, Voedselbossen, Herstellende Landbouw, Natuurlijk Moestuinieren, ecologisch leven, bouwen en wonen, en wildplukken. Enkele nieuwe boeken krijgen wat extra aandacht:

Welke boeken?

Voor welke boeken hebben onze cursisten de afgelopen jaren vooral belangstelling gehad?
Hier even een overzicht van de boeken met alleen even de titel en de schrijver. De overige informatie vind je op onze boeken webshop https://permacultuurboeken.nl.
Boeken met een * er voor kregen de meeste aandacht.
In onze vorige nieuwsbrieven ging het om de Permacultuur- en de Voedselbos boeken en over bodm en compost. Dit keer wordt het:
Zaaien  

* Zaaiagenda - Hans van Eekelen 
* Van zaaien tot oogsten - praktijkgids voor de moestuin - Hans van Eekelen 
* Maria Thun Zaaikalender 2026 - Tita Thun

Wildplukken

- In het wild geplukt - Lieve Galle

* wildplukset: wildplukkaart & receptenboekje - Tanja Hilgers

- Pluk en bewaar - Wildpluk Herbarium - Leoniek Bontje 

- De smaak van het bos Verzamelen, beleven, ontdekken, genieten - Bernadette Wörndl

- Eetbare planten - Madelon Oostwoud

- Basiskookboek eetbare wilde planten - Marion de Kort

- Basisboek Wilde Bladgroenten - Laurette van Slobbe

- Kruiden voor de vrouw - Helga Ell-Beiser

* Eetbare wilde planten, 200 soorten herkennen en gebruiken - Steffen Guido Fleischhauer, Jurgen Guthman, Roland Spiegelberger

- Of je bos lust: koken met planten uit het voedselbos - Marijn van Klingeren

- Groot handboek Geneeskrachtige planten - Dr. Geert Verhelst

- De magie van planten - Buckley, Christine

- De wildste dranken, Pluk, Brouw, Proef, Beleef de Natuur in elke Slok - Tom Peltyn

- Hildegard Von Bingen, Middeleeuwse kruidenkennis onder de loep - Marcel de Cleene

- De kruidenapotheek - Martine Van Huffel

- Vergeten Geneeskracht - Fiona Hofstra

- Wat onkruid ons kan vertellen - Ehrenfried E. Pfeiffer

- Minigids Wildplukken - vruchten, zaden, bladeren, bloemen - Peter Kouwenhoven

- Welke eetbare wilde plant is dat? - Christa Bastgen

- Elke week bloemen op je bord - Anna Koster

- Eten en Drinken met Wilde planten - Laurette van Slobbe

- Handboek plantaardige en rauwe voeding  - Laurette van Slobbe

- Eetbare wilde kruiden en planten - Praktische raadgever - Monika Wurft

* Onkruiden herkennen - Wordt het wat of moet het weg? - Henk Glas

Er zijn nog talloze goede boeken voor de moestuin, die niet specifiek vanuit Permacultuur zijn geschreven, maar wel met respect voor biologiisch, natuurvriendelijk en toekomstbestendig.

Naar TOP 

CONTACTGEGEVENS‍